Anksiyete Bozuklukları

Anksiyete (kaygı) bozukluğu nedir? 

Anksiyete veya yaygın kullanımıyla kaygı, tehdit olarak algılanan durumlarda hissedilen işlevsel bir duygudur. İdeal düzeyde hissedilen kaygı insanların belli durumlara yönelik dikkatini arttırmasını ve tehlikelere karşı hazırlıklı olmasını sağlar.  

Anksiyete bozukluğu, ideal olmayan düzeyde hissettiği kaygı yüzünden kişinin işlevsel olmayan baş etme yöntemleriyle bu duyguyu düzenleme çabasıdır. Anksiyete bozukluğu geliştiren kişiler belirsizliğe karşı tahammülsüzdür ve belirsiz durumlar kaygılarını artırır. Yoğun kaygı, kişinin tehditi gerçekçi olmayan bir şekilde algılamasına ve işlevsel olmayan önlemler almasına neden olur. Bunun sonucunda kişi aile, iş, okul, sosyallik gibi hayatının önemli alanlarında sorunlar yaşar.  

Anksiyete bozukluğu türleri  

Anksiyete bozuklukları en yaygın görülen psikolojik sorundur.1 Anksiyete bozuklukları, kaygı duyulan durumlara göre farklılık gösterir:   

Özgül fobisi olan kişi, korktuğu şey gerçek bir tehlike oluşturmasa da onunla karşılaştığında zarar göreceğini düşünür. Bu uyaranlara karşı aşırı tepkiler verir. Bu nesne veya durumlardan ve bunlarla karşılaşabileceği yerlerden kaçınır.9 Örneğin yoğun kedi fobisi olan bir kişi kedi gördüğünde bulunduğu yeri terk edebilir veya yolunu değiştirebilir.  

Anksiyete bozukluğu nasıl sürer? 

Tüm anksiyete bozukluklarında farklı durumlara yönelik kaçınma davranışları görülmektedir. Kişi kaçınarak çeşitli yerlere, durumlara veya kişilere karşı hissettiği kaygıyı kontrol altına almaya çalışır. Örneğin sosyal anksiyetesi olan bir kişi sosyal ortamlara girmekten kaçındığında bu ortamlarda yaşadığı kaygıyı ve fiziksel belirtileri azalttığını düşünür. Ancak kişi kaygısı sebebiyle birtakım yerlerden ve durumlardan kaçındıkça aslında kaygısıyla sağlıklı bir şekilde baş etmeyi öğrenemez. Dolayısıyla kişi bu yerleri ve durumları bir tehdit olarak algılamaya ve kaygı duymaya devam eder. Bu sebeple kaçınma davranışları kaygıyı ve fiziksel belirtileri kısa bir süre için azaltan ancak uzun vadede bunları devam ettiren ve kişiyi bir kısır döngüye hapseden davranışlardır.  

Anksiyete bozukluklarının etkili tedavisi 

Anksiyete bozukluklarının tedavisine yönelik yapılan çalışmalar, Bilişsel Davranışçı Terapi, yani kısa adıyla BDT’nin tedavi etkisinin güçlü olduğunu göstermektedir. BDT’nin anksiyete bozuklukları tedavisinde, en çok bilimsel desteği alan terapi yaklaşımı olduğu tutarlı olarak ortaya konmuştur.10,11,12,13 BDT ile anksiyete bozukluklarının tedavisindeki amaç kişinin kaygı duyduğu durumlara yönelik kaçınma davranışlarının azalması, daha gerçekçi tehdit değerlendirmesi yapabilmesi ve kaygı duyduğu durumlarda deneyimlediği fiziksel belirtilerin azalmasıdır. Kaygı yaratan durumlardan kaçınmak yerine onları deneyimleyerek kişinin kaygı toleransı artar. Kişi, sıkıntı veren durumlarla baş etmek için ona özel etkili yöntemleri öğrenir ve terapi süreci sonrasında da uygulamaya devam eder. Böylece, kalıcı iyilik hali sağlanır.

Kaynaklar

  1. Bandelow, B., Michaelis, S., & Wedekind, D. (2022). Treatment of anxiety disorders. Dialogues in clinical neuroscience.  
  2. Wittchen, H. U., & Hoyer, J. (2001). Generalized anxiety disorder: nature and course. Journal of Clinical Psychiatry, 62, 15-21.  
  3. Leichsenring, F., & Leweke, F. (2017). Social anxiety disorder. New England Journal of Medicine, 376(23), 2255-2264.  
  4. Davranış Araştırmaları ve Terapileri Merkezi: Tüm Yönleriyle Sosyal Kaygı ve Sosyal Anksiyete Bozukluğu: https://datem.com.tr/blog/tum-yonleriyle-sosyal-kaygi-ve-sosyal-anksiyete-bozuklugu/ 
  5. Nida, A. T. E. Ş., & Arcan, K. (2018). Panik Bozuklukta Bilişsel Davranışçı Terapi: Bir Olgu Sunumu. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 5(3), 61-78.  
  6. Roy-Byrne, P. P., Craske, M. G., & Stein, M. B. (2006). Panic disorder. The Lancet, 368(9540), 1023-1032.  
  7. Önem Akçakaya, R., & Yücens, B. (2020). Agorafobinin eşlik ettiği ve etmediği panik bozukluk ile agorafobinin bilişsel özellikler açısından karşılaştırılması. Bilişsel Davranışçı Psikoterapi ve Araştırmalar Dergisi.  
  8. Manicavasagar V, Silove D, Wagner R, Drobny J (2003) A self-report questionnaire for measuring separation anxiety in adulthood. Compr Psychiatry, 44:146–153  
  9. American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Washington, DC: Author.  
  10. Giani, L., Caputi, M., Forresi, B., Michelini, G., & Scaini, S. (2021). Evaluation of cognitive-behavioral therapy efficacy in the treatment of separation anxiety disorder in childhood and adolescence: a systematic review of randomized controlled trials. International Journal of Cognitive Therapy, 1-24.  
  11. Otte, C. (2022). Cognitive behavioral therapy in anxiety disorders: current state of the evidence. Dialogues in clinical neuroscience.  
  12. Stewart, R. E., & Chambless, D. L. (2009). Cognitive–behavioral therapy for adult anxiety disorders in clinical practice: A meta-analysis of effectiveness studies. Journal of consulting and clinical psychology, 77(4), 595.  
  13. Deacon, B. J., & Abramowitz, J. S. (2004). Cognitive and behavioral treatments for anxiety disorders: A review of meta‐analytic findings. Journal of clinical psychology, 60(4), 429-441.  

Danışan odaklı etkili terapistler

Ekibimiz Prof. Dr. Ebru Şalcıoğlu’nun BDT Eğitimlerini tamamlamış, süpervizyonu altında klinik deneyim kazanmış, geliştirdiği model çerçevesinde çalışan klinik psikologlardan oluşmaktadır.

prof-dr-ebru-salcioglu
Ebru şalcıoğlu

Prof. Dr.

klinik-psikolog-dilara-ayata
Dilara ayata

Klinik Psikolog

dr-klinik-psikolog-betul-cetintulum-huyut
Betül çetintulum huyut

Dr. Klinik Psikolog

klinik-psikolog-ozge-cansu-baslamis
Özge Cansu başlamış

Klinik Psikolog

klinik-psikolog-atakan-akturk
Atakan aktürk

Klinik Psikolog

klinik-psikolog-ecem-guloglu
Ecem güloğlu

Klinik Psikolog

klinik-psikolog-emine-ozkan
Emine özkan veyselgil

Klinik Psikolog

klinik-psikolog-selin-sak
Selin sak

Klinik Psikolog

Klinik Asistanlar

Şimay Tutku ceyhan

Psikolog

Kaan akpınar

Psikolog

Bizimle İletişime Geç
Bir Sorun mu Var?

Mesaj Gönder

image