image
23/01/2023

Yapıcı Tartışma Rehberi

Bir gerçeği kabul ederek başlayalım; anlaşmazlıklar ve tartışmalar aile ilişkilerinden romantik ilişkilere, iş ilişkilerinden arkadaşlık ilişkilerine her ilişkinin doğasında var. Bu yazımızda size sağlıklı tartışmaların özelliklerinden ve ilişkilerinizde uzlaşmazlıkları nasıl yapıcı bir şekilde yönetebileceğinizden bahsedeceğiz.

Yapıcı ve Yıkıcı Tartışmaların Özellikleri

Kişilerin uzlaşmakta zorluk yaşadıkları meseleleri nasıl çözdükleri, o ilişkiden duydukları memnuniyeti etkileyen en önemli faktörlerden biridir.1 Çatışmaların yapıcı bir şekilde ele alınıp çözülmesi ilişkileri derinleştirip geliştirirken, yıkıcı tartışmalar yavaş yavaş ilişkilerin sonunu hazırlar..2

Manipülasyon, tehdit ve zorlama, görmezden gelme ve kaçınma, misilleme yapma, rekabetçi bir tutumla karşı tarafın üzerinde hakimiyet kurmaya çalışma, aşağılama ve küçük düşürme yıkıcı tartışmaların öne çıkan özelliklerindendir. Böylesi bir tartışma şeklini benimseyen kişiler için karşı tarafın veya ilişkinin ihtiyacından çok kişinin kendi gururu ve “kazanmak” ön plandadır.3 Yapıcı tartışmalarda ise esneklik, karşılıklı saygı, savunmaya geçmek yerine karşı tarafı anlamaya çalışma ve kendini korumaktansa ilişkiyi koruma çabası vardır.4 Yani, yıkıcı tartışmalarda “haklı çıkma ve hakimiyet kurma rekabeti" varken, yapıcı tartışmalarda “işbirliği içinde uzlaşma” tutumu vardır.5

Yapıcı Tartışma Kuralları

Öyleyse gelin tartışmalarınızı nasıl yapıcı bir hale getirebileceğinize bakalım.6

  • Tartışmaya geçmeden önce neden üzgün veya kızgın olduğunuzu anlamaya çalışın. Arkadaşınız planladığınız buluşmaya geç kaldığı için mi kızgınsınız? Yoksa bu durum arkadaşınızın sizi yeterince önemsemediğini gösterdiğinden mi? Bir konuşmaya/ tartışmaya başlamadan önce kendi duygularınızı anlamaya çalışın. Bu, kendinizi daha iyi anlatmanıza da yardımcı olacaktır. 
  • Karşınızdaki kişinin konuyu sizin açınızdan anlamasına yardımcı olmak için duygularınızı kelimelerle ifade edin ve bunu yaparken ben dili kullanın. “Telefonlarımı açmadığında kendimi incinmiş hissediyorum.” “Bağırdığında korkuyorum.” gibi cümlelerinizi “ben” kelimesi ile yapılandırın (…. olduğunda ….. hissediyorum.).
  • Kişiyi değil, konuyu tartışın ve yalnızca davranışı eleştirin. Hakaret etmek, küçümseyici ifadeler kullanmak, lakap takmak gibi aşağılayıcı tutumlar yalnızca karşınızdaki kişinin daha kötü hissetmesine yol açar, bir çözüm getirmez. Bunu yapmak esas konunun değişmesine ve tartışmanın bir karakter saldırısına dönüşmesine sebep olur. Siz, sizi rahatsız eden davranışa odaklanın.
  • Sırayla konuşun. Eğer karşınızdaki kişinin sözünü kesmemekte zorlanıyorsanız, her ikinizin de sırayla konuşmak için bir veya iki dakikası olsun. Buna alışmak için başlarda bir zamanlayıcı tutarak dengeyi sağlamayı deneyebilirsiniz.
  • Hata bulmak için değil, anlamak için dinleyin. Karşınızdaki kişi konuşurken tüm dikkatinizi ona verin. Onu dinlerken araya girip düzeltme yapmaktan veya söylemek istediklerinizi düşünmekten kaçının. Tek işiniz, aynı fikirde olmasanız bile onun bakış açısını anlamaya çalışmak olsun.
  • Her seferinde yalnızca bir konuyu tartışın. “Bulaşıkları kaldırmadın.” ifadesinin “Çok fazla televizyon izliyorsun"a dönüşmesine izin vermeyin. Esas konunun dışına çıktığınız tartışmaların alevlenme olasılığı daha yüksekken, esas sorunu çözme olasılığı daha düşüktür. Tartışma esnasında tek bir konu seçin ve ona bağlı kalın.
  • Geçmişi masaya yatırmayın, bugünün meselesine odaklanın. Sık yapılan ve tartışmaları amacından uzaklaştıran hatalardan biri de eski defterleri açmaktır. Bu, konudan sapmanıza ve güncel olan asıl meseleye ilgili bir çözüm üretememenize neden olur.
  • Tartışmanın dozu yükselmeye başladığında karşılıklı hemfikir olduğunuz bir süre için tartışmaya mola verebilirsiniz. Burada dikkat edilmesi gereken bu süreyi tartışmaktan kaçmak için değil sakinleşmek için kullanmaktır. Süre dolduğunda geri dönüp tartışmaya sakince devam etmek yapıcı bir biçimde uzlaşma ihtimalinizi artırır.7
  • Haklı çıkmak için değil uzlaşabilmek için tartıştığınızı unutmayın. Bazı durumlarda uzlaşmaya varmak kolay olmasa da taviz verebileceğiniz ve veremeyeceğiniz noktaları kararlaştırmak (elbette bunu yaparken de esnek olmaya çalışmak önemlidir) işinizi biraz daha kolaylaştıracaktır.
  • Bazı durumlarda ise uzlaşmak mümkün değildir. Hal böyle olduğunda "uzlaşamadığınızla uzlaşmak" ve bu durumun ilişkiye zarar vermeden nasıl yönetilebileceğini konuşmak önemlidir.

Görüldüğü gibi, kendi duygularınızı tanımak, onları önce kendi içinizde düzenleyebilmek ve ardında uygun bir şekilde paylaşabilmek, aynı zamanda iyi bir dinleyici olabilmek ve tüm bunları esnek bir şekilde yapabilmek yapıcı tartışmalar için gerekli olan becerilerdir.

Terapide kişinin etkili iletişim kurma ve problem çözme becerilerini geliştirmeye yardımcı olan davranış odaklı BDT (Bilişsel Davranışçı Terapi) yöntemleri kullanılır. Kişinin kendini nazik ve net bir şekilde ifade etmesi, problemleri suçlayıcı olmadan dile getirmesi, empatiyle karşısındakini dinlemesi, çözüm odaklı bir yaklaşımla sorunları ele alması ve ilişkinin değişmesi mümkün olmayan dinamiklerine yönelik kabulün gelişmesi çalışılarak her türlü ilişkide memnuniyetin artması hedeflenir.
 

Devamını Oku
image
10/01/2023

Love Bombing: Peri Masalı Mı?

Çoğumuz yeni bir romantik ilişkinin başlangıcında heyecan duyarız. Bu yeni ilişkide her şeyin mükemmel gidiyor olması, partnerimizin bize sevgisini davranışlarıyla göstermesi hoşumuza gider. Ancak ilişkimizde her şey mükemmel giderken birdenbire partnerimiz gösterdiği ilgiyi kesebilir. İlişkide öfke nöbetleri ve tartışmalar başlar ve sorun yaşarız. Bir anda gelişen bu durum bizi şaşırtır. "Her şey güzel giderken ne değişti? Ne oldu da ilişkim bitti?"gibi düşüncelerle boğuşabiliriz. Bu yazıda Love Bombing yani Aşk Bombardımanı ile sizi tanıştırmak istiyorum. 

Love bombing

Love bombing, genellikle bir ilişkinin başlangıcında partnerimizin bize aşırı ilgi göstererek adeta ayaklarımız yerden kesilmiş gibi hissettirmesi ve sonra aniden tüm o ilgiyi çekmesidir. Yani love bombing uygulayan kişi, bizi bir peri masalına dahil edip ‘’beyaz atlı prens ya da prensesimiz’’ olur ve sonra aniden bu masalı sonlandırır.1

Love bombing yaşadığımızı gösteren işaretler 

İlişkinizde partneriniz tarafından size love bombing uygulanmış olabilir veya siz ‘farkında olmadan’ partnerinize love bombing uygulamış olabilirsiniz. Love bombing yaşadığınıza dair birtakım işaretler vardır.2

 Kişi;

  • Gün içerisinde sürekli arar ve mesaj atar.
  • Hediyelere boğar.
  • Sürekli iltifat eder.
  • Duymak istediklerinizi söyler.
  • İlişkinizde geleceğe yönelik hızlı ve çok fazla adım atmak ister.
  • Tüm ilginizin ve dikkatinizin onun üzerinde olmasını ister.
  • Ruh eşi olduğunuzu sürekli vurgular.
  • Kendinize vakit ayırmak yerine onunla vakit geçirmenizi ister.

Love bombing işaretleri her ilişkide vardır. Ancak bu işaretlerin olması ‘love bombing’e maruz kaldığınız anlamına gelmeyebilir. Partnerinizin gösterdiği ilgi tutarlıysa, sizin ihtiyaçlarınıza ve sınırlarınıza saygı duyuyorsa bu love bombing olmayabilir. 

‘Love bombing’e maruz kalmak

‘’Bir insanın sevgisini göstermesinin nesi kötü?’’ diye düşünebilirsiniz. Kendinizi çok büyük ve tükenmez bir aşkın içinde, çok özel hissediyor olabilirsiniz. Bu özel ilişkide partneriniz sizi ruh ikiziniz olduğuna ikna eder. Sizin her şeyin en iyisini hak ettiğinizi, hayatının aşkı olduğunuzu söyler. Hemen aynı eve taşınmak veya evlenmek ister. Tüm bunlar ilişkinizin başlangıcında, çok kısa bir zaman diliminde olur. İlişkiniz bu şekilde ilerledikçe ve partneriniz dünyayı ayaklarınızın altına serdikçe siz de bu sefer aradığınız ilişkiyi bulduğunuza, partnerinizin hayatınızın aşkı olduğuna dair düşüncelere kapılabilirsiniz. Ancak zamanla partneriniz love bombing işaretlerini kullanmaya başlar. Sürekli zamanınızı ona ayırmanızı, onun istediği gibi davranmanızı ister. Onun istediği gibi davranmadığınızda; ona zaman ayırmadığınızda veya partnerinizin bazı davranışlarına karşı sınır koyduğunuzda love bombing uygulayan partneriniz ilgi göstermeyi tamamen keser. Örneğin sizi aradığında, siz meşgul olduğunuz için telefonu açmadığınızda tüm ilgisini çekerek sizi cezalandırır. Onun isteklerine göre davranmadıkça size sevgisini göstermez, mesaj atmaz, aramaz, sizinle görüşmez…

Böylece ilişkide her şey bir anda tersine döner. Artık partneriniz eskisi gibi aşırı ilgi göstermez. Her şey tersine döndüğü için kendinizi suçlayıp tekrar o ilgiye erişmek için partnerinizin isteklerine göre davranmaya başlarsınız. Partneriniz onun isteklerine göre davrandığınızda yine ilgisini göstererek sizi ödüllendirir. Ancak bu ilgi hiçbir zaman eskisi kadar yoğun değildir. Böylelikle partneriniz sizin yaşamınızı kendi isteklerine göre yönetmeye başlar. Sonuç olarak partneriniz sizi kendisinden ve gösterdiği ilgiden mahrum bıraktıkça hatayı kendinizde aramaya, partnerinizin doğrularına göre davranmaya devam edersiniz. Bir gün tekrar o ilgiyi alabilmek için çaba gösterirsiniz. Ancak love bombing uygulayan partneriniz bir daha aynı ilgiyi göstermez, zamanla sizden uzaklaşır ve hatta ilişkiyi bitirebilir.2,3

Bir ilişkiye başlamak ve sürdürmek kolay değildir. İlişkiler birçok bilinmezlikleri de beraberinde getirir. Ancak bu bizi tamamen pasif bir duruma getirmez. İlişkilere yönelik bilgimiz ve bu sayede farkındalığımız arttıkça kendimizi koruyabilecek adımlar atabiliriz. Yukarıda değindiğim gibi ilişkinin başlangıcında, çok kısa bir süre içinde partneriniz sizi göklere çıkarıyorsa dikkat edin. İlişkinizin çok hızlı ilerlediğini fark ettiğinizde süreci normal seyrine çekebilmek için bu aşırı davranışlara karşı sınırlarınızı belirleyebilirsiniz.Belirlediğiniz sınırlara rağmen partneriniz bu sınırları yok saymaya devam ediyorsa, zarar gördüğünüzü düşündüğünüz bu durumun içerisinden çıkmak için ilişkinizi sonlandırmayı da düşünebilirsiniz. 

Yaşadığınız süreç ile başa çıkmakta zorlanıyorsanız bir uzmandan destek almayı değerlendirebilirsiniz. 

Devamını Oku
image
05/01/2023

Gaslighting: Psikolojik Manipülasyon

Amerika’nın en eski sözlük yayıncısı olan Merriam-Webster sözlüğü her sene sözlüğün internet sitesinde en fazla aranan kelimeler arasından yılın kelimesini seçiyor. Bu yıl sözlük, aramalardaki %1740’lık artış ile yılın kelimesinin gaslighting olduğunu açıkladı.1 Bu yazımızda da size psikolojik şiddetin önemli bir türü olan gaslighting’i tanıtıyoruz. Bu kavramların tanınırlığının artmasını psikolojik şiddetin görünürlüğün ve ona yönelik farkındalığın artması açısından önemli buluyoruz.

Gaslighting nedir?

Kavram ismini 1938’de yayımlanan ve 1940’de sinemaya Gas Light (Gaz lambası) ismiyle uyarlanan oyundan almıştır. Oyunda erkek karakter evi aydınlatan gaz lambasını her akşam biraz daha kısarak eşini karanlıkta bırakır, eşi bunu fark ettiğinde ise inkar eder ve ona “delirdiğini” söyler. Böyle yaparak eşini “aklını yitirdiğine” inandırıp onu akıl hastanesine kapatmayı ve mücevherlerini çalmayı hedefler.

Gaslighting, kişiye kendi hafızasını, algısını, gerçekliğini ve akıl sağlığını sorgulatan bir psikolojik manipülasyon türüdür. Bu kavram en çok romantik ilişki bağlamında kullanılsa da gaslighting arkadaşlık ilişkilerinde, işte, evde ve hatta medyada ve siyasette karşımıza çıkabilir.2,3

Gaslighting örnekleri nelerdir?

Gaslighting uygulayan kişi:2,3

  • Sıklıkla yalan söyler ve kişiyi çürüten kanıtlar olsa dahi yalanı sürdürmeye hararetle devam eder.
  • Sizi söylemediğiniz, yapmadığınız şeylerle itham eder. Sıra kendisine gelince ise “Ben öyle bir şey söylemedim, ben yapmadım.” gibi ifadelerle durumu inkar eder.
  • Hakaret içeren sözler sarfederek karşısındaki kişiyi küçük düşürmeye çalışır. “Boş konuşuyorsun.” veya “Bir insan nasıl bu kadar beceriksiz olabilir?!” bu sözlere birer örnektir.
  • Karşısındaki kişinin duygu ve düşüncelerini önemsizleştirir. Manipüle etmeye çalıştığı kişiye “Sen de çok abartıyorsun. Bunda bu kadar kızacak, üzülecek bir şey yok.” gibi sözler sarf eder.
  • Güçsüz duruma düşeceğini, haksız çıkacağını hissederse karşı atağa geçer ve suçlamalar yapmaya başlar. Örneğin kişi “Sen çok baskıcı biri olduğun için ben de yalan söylemek zorunda kaldım.” diyebilir.
  • Konuşma esnasında “Bu konudan çok sıkıldım, başka bir şeyler konuşalım” diyerek konuyu değiştirmeye veya dikkati başka yöne kaydırmaya çalışır.
  • Görmezden veya duymazdan gelir. Örneğin konuşmanın ortasında hiçbir şey demeden çekip gider veya karşısındaki kişi konuşurken onunla ilgilenmediğini gösteren şekillerde davranır (televizyonun sesini yükseltmek, göz temasını kesip işine dönmek gibi).
  • Tehdit ve sabote eder. 

Görüldüğü gibi çok çeşitli gaslighting davranışları olduğunu söyleyebiliriz.

Kimler neden gaslighting’e başvurur?

Bu alanda yapılan araştırmalar henüz çok yeni ve az sayıda olsa da narsistik kişilik bozukluğu, antisosyal kişilik bozukluğu ve borderline kişilik bozukluğu gibi çeşitli psikolojik tanıları olan kişilerin daha fazla gaslighting davranışları sergilediği düşünülmektedir, fakat herkes zaman zaman bu davranışları sergileyebilir.3,4 Gaslighting uygulayan kişinin temel motivasyonu karşı taraf üzerinde hakimiyet kurmak ve ilişkide baskın güç olmaktır. Bu hakimiyet beraberinde kişiye istediği her şeyi yapabilmek için geniş bir hareket alanı sağlarken, onu kendi eylemlerinin olumsuz sonuçlarıyla yüzleşme sıkıntısından da kurtarır. Böylece tüm gaslighting davranışları artarak sürmeye devam eder.

Gaslighting’e maruz bırakılan kişi neler yaşar?

Gaslighting, maruz bırakılan kişi için son derece zor deneyimlere sebep olur. Kendi gerçekliğine, algısına güvenemeyeceğini düşünen kişi tek başına karar almakta zorlanır. Bunun sonucunda özgüven sorunları yaşamaya başlar. Kişi durumun farkında olmadığından, kendisini manipüle edenden başkasına güvenemeyeceğini düşünür ve güvendiği bu kişiyi kaybetmekle ilgili yoğun bir kaygı duyar. Kaybetme korkusu sebebiyle gaslighting uygulayan kişiyle tartışmaktan kaçınır, bu da manipülasyonların sürmesine neden olur. Kontrol algısı gitgide zayıflayan kişi çaresiz ve suçlu olduğunu düşünebilir. Tüm bunlar kişiyi anksiyete, depresyon, travmatik stres, özgüven sorunları gibi pek çok psikolojik sorun geliştirmeye açık hale getirir.

Gaslighting ile nasıl baş edilir?

Gaslighting’e maruz bırakıldığınızdan şüphe ediyorsanız yapılabilecek ilk şeylerden biri konuya dışarıdan bir göz gibi bakmak ve delil toplamaktır. Şüpheye düşürüldüğünüz konularda notlar alabilir, mesajları ve mailleri saklayabilir, hatta fotoğraflar çekebilirsiniz; kişiyi tum bu delillerle yüzleştirebilirsiniz. Bu deliller perspektifinizi kendinizden emin bir şekilde korumanıza yardımcı olacaktır. İletişimde kişisel sınırlarınızı korumak gaslighting ile mücadelede önemli bir adımdır. Ayrıca güvendiğiniz yakınlarınızla bu durumu paylaşabilir, onların fikirlerini ve desteğini alabilirsiniz. Son olarak gaslighting uygulandığından emin olduğunuzda bu ilişkiyi bitirmeyi, bitirmenin mümkün olmadığı durumlarda ise (örneğin iş ilişkileri) sınırlandırmayı değerlendirebilirsiniz. Tüm bu alanlarda güçlenmek ve gaslighting’in olumsuz etkilerinden korunmak için bir uzman yardımı alabilirsiniz.3,5
 

Devamını Oku
image
12/12/2022

İlişkide Yedek Oyuncu Olmak

Dating (flört amaçlı görüşme) kavramlarına her geçen gün bir yenisi ekleniyor. Bu yazıda popülerleşen terimlerden benching hakkında konuşacağız. Benching ya da Türkçe karşılığı ile yedekte tutma, romantik bir ilişki kurma yolunda birisiyle görüşürken kendine daha uygun bir partner bulma umuduyla başkalarıyla da görüşmek, flört etmektir.1 Benching, tahmin edilenden çok daha yaygın bir davranıştır. Şu ana kadar fark etmediyseniz bile, bu yazıyı okuduktan sonra “A ben de şu kişiyi yedekte tutmuşum aslında!” deme ihtimaliniz oldukça yüksek.

Neden benching?

Flört ettiği insanı yedekte tutan kişi seçeneklerini her zaman geniş tutar ve başkalarına kendisini ulaşılabilir gösterir. Benching davranışını sergileyen kişinin temel motivasyonu, hali hazırda birlikte olduğu ve vakit geçirdiği kişiden “daha iyisini” bulabilme olasılığıdır. Daha iyi olma kriteri kişiden kişiye değişir. Zeka, mizah yeteneği, sosyal statü, ekonomik durum ve cinsel performans bu kriterlere örnek verilebilir. Yedekte tutulan kişi, “İyi de madem benden memnun değil, neden görüşmeye devam ediyor?” diye düşünebilir. Ancak “olası sevgiliyi” yedekte bekleten kişi, aslında yedekte beklettiği kişiyle görüşmekten memnundur. Bu nedenle yedekte tuttuğu kişi ile iletişimini koparmak istemez.

Diğer yandan, yedekte tutan kişinin “daha iyisini” bulma umudu, ilişkiyi flörtten ileri götürmenin, sevgili olmanın önünde engel olur. Çünkü benching davranışı, daha yüksek ideallere ulaşma isteğini devam ettirir. Sonuç olarak, bir partnerden beklentileri sürekli yükselerek değişen kişi, daha farklı özelliklere sahip ve kendisi için daha iyi olacağını düşündüğü flört adaylarını sürekli olarak arar. Dikkat edin, “flört adayı” diyorum. Çünkü yedekte bekleten kişiler görüştüğü kişiyle kurabileceği ilişkinin hayalinden tam olarak tatmin olmaz. Bu nedenle bu kişi, flörtün ötesinde düzenli bir ilişki kurmakta ve yürütmekte zorlanır. Bu kişiler, bağlanma problemi yaşar ve ilişkilerine gerekli yatırımı yapmazlar.2

Arkadaşlık uygulamaları partner seçimini zorlaştırır.

Arkadaşlık uygulamalarının yaygınlaşması ve sosyal medya kullanımının artması ile farklı kültürel ve ekonomik düzlemlerden insanlara ulaşmak artık çok kolay.1,3 Fiziksel özellikleri, yetenekleri ve ilgi alanları birbirinden farklı çok sayıda insana saniyeler içinde ulaşılabilir. Bu kadar çok “seçenek” olması, partner seçimini zorlaştırır. Bu nedenle sosyal mecraların, flörtlerini yedekte bekleten kişinin kafasını daha da karıştırdığı söylenebilir.

Yedekte olduğumu nasıl anlarım?

Flört sürecinde deneyimlere ve duygulara kulak vermek bazı çarpıcı ipuçlarını (red flags) yakalamaya yardımcı olur. “Neler oldu az önce? Beni seviyor mu? Biz şimdi neyiz?” gibi soruları kendi kendinize sıklıkla soruyor ama bu soruları flörtünüze yönelttiğiniz zaman tatmin edici cevaplar alamıyorsanız; görüşmelerinizde çok eğlenseniz bile günlerce yeni bir plan yapmakta zorlanıyorsanız; bazen mesaj ve aramalarınıza uzun süre boyunca cevap alamıyorsanız yedekte tutulduğunuz bir flört ilişkisinde olabilirsiniz.

Yedek kulübesinde oturmak nasıl hissettirir?

Bu kişi benim sevgilim.” demek için bekleyen kişi, ilişkiden beklentisi karşılanmadığı için zamanla mutsuzlaşır. Flört döneminde bir şeylerin yolunda gitmediğini fark eder. Genellikle, yedekte bekletilen kişi, flört ilişkisindeki sıkıntılardan dolayı kendini suçlamaya başlar. Üzüntü ve suçluluğun yanı sıra kendisine ve kendini yedekte tutan kişiye karşı öfke; ilişkinin bir geleceği olup olmayacağı ile ilgili kaygı duyar.

Yedekte bekletilen kişi, karşıdakinin kendisinden beklentisini anlamakta güçlük çeker. Çünkü flört ederken mutlu görünen bencher (yedekte tutan kişi), flörtü bir sonraki düzeye taşımak ve beklettiği kişiye bağlılığını göstermek konusunda çekingen davranır. Bu durum, artık ilişkisini isimlendirmek ve flört ettiği kişiyi partneri olarak hayatına almak isteyen tarafın kafasını karıştırır; onu yorucu ve stresli bir deneyime sürükler. Yedekte bekletilen kişi; yoğun duygu ve düşüncelerininin sonunda umutsuzlaşıp, içine kapanıp depresyon ve kaygı sorunları yaşayabilir.

Yedek kulübesinden çıkmak için ne yapabilirim?

Yedekte tutulduğunuzdan ve flört ettiğiniz kişinin başkalarıyla da görüştüğünden şüphelendiniz. Sonuç olarak istemediğiniz duygulara kapıldınız. Bu durumda yapılabilecek ilk şey: duygularınızı ve neden böyle hissettiğinizi flört ettiğiniz kişi ile paylaşmaktır. Kendi kendinize düşünerek bir sonuca varmayacak soruları, flörtten ileri düzey bir ilişki kurmak istediğiniz kişiye yöneltin. “Bu ilişkiden ve benden beklentin ne? Sen nasıl mutlu olacaksın?” gibi soruları karşınızdakine sormak ve aynı sorulara kendi cevaplarınızı paylaşmak açık bir iletişime kapı aralar.4 Böylece, kendi mutluluğunuz ve ilişkiniz için neler yapabileceğinizi değerlendirme fırsatınız olur.

İlişkiden beklentiler uyuştuğu zaman, yedekte tutma davranışı kesilir ve ilişki iki tarafın da isteğine uygun, tatmin edici bir şekilde devam eder.4,5 Eğer ilişkiden beklentiler uyuşmazsa ilişkiyi bitirmek için konuşma fırsatı doğar. Açık iletişim kurarak flört dönemindeki belirsizlikleri gidermek, kişinin kendi mutluluğu için adım atmasına yardımcı olur.

Devamını Oku
image
14/11/2022

Hayatımızdaki Porno

İnternette gizli sekmeyi açtınız, alıcı ayarlarını düzenlediniz ve istediğiniz siteye ulaştınız. Porno dünyasına hoş geldiniz! Birçok kişi, özellikle ergenlik döneminde cinselliğini keşfetmek, cinsellik konusuyla ilgili merakını gidermek ya da haz almak gibi nedenlerle pornografi sitelerine başvurur. Özellikle etrafında cinsellik ile ilgili konuşabileceği ve ona yol gösterebilecek kişiler yoksa pornografi sitelerinde saatlerini harcar hale gelir. Porno izlemek bir yandan eğlenceli, bir yandan da yakalanma telaşıyla  heyecan dolu bir etkinlik haline dönüşür. 

Yapılan araştırmalar pornografik içerik tüketiminin sağlıklı sınırları olduğunu gösteriyor.1 Bu sınır kişiden kişiye değişiklik gösterse de genel olarak sağlıklı pornografik içerik tüketimi,

  • Cinsellik ile ilgili davranışsal repertuarı genişletme amacıyla kullanılması
  • Bireysel cinsel tatmin davranışlarının kontrollü bir parçası olması
  • Sevgili veya eş ile cinselliği renklendiren bir araç olarak kullanılması

şeklinde açıklanabilir.1 Pornografik içerik takibi kişiye fantezilerini keşfetme ve zaman zaman deneyimleme fırsatı sunar. Genelde mastürbasyon amacıyla izlenen pornolar, mastürbasyon ile sağlanan hazzın devamı için tekrar tekrar izlenebilir. 

Bu kadar keyifli görünen pornografi; kişi porno sitelerinde fazla zaman harcadığında, bireysel ve partnerli cinselliğinde beden ve performans memnuniyetsizliği yaşadığında, kişide cinsel işlev bozukluğu sorunlarına neden olduğunda veya cinsel yolla bulaşan hastalıklara kapı araladığında, sorun haline gelir. 

Pornografi neden sorun haline gelir?

Pornografinin bir kurgu olduğu ve her bir karakterin oyuncu olduğu gerçeğini göz ardı etmek pek çok soruna yol açar. Süper kahraman filmi veya dram filmi izlemekten farklı olmaması gereken erotik içerikli filmler, kişi izlerken kendi cinselliği ile ilgili bir aktivitede bulunduğu için gerçekmiş gibi algılanır. Oysa porno sektöründeki her bir oyuncu fiziksel görüntülerine göre özenle seçilir. Her bir film bir senaryoya sahiptir. Oyuncular o senaryoyu ilgi çekici olması için abartılı davranışlar ile canlandırır. Ayrıca oyuncular, görünür korunma yöntemleri kullanmaz. Ancak her bir oyuncu iki haftada bir cinsel yolla bulaşan hastalıklar için test olur. Düzenli olarak bu hastalıklardan korunma amacıyla aşı olur.

Pornografi tüketiminin yol açabileceği sorunlar

Beden ve performans memnuniyetsizliği

Pornolarda ve diğer erotik eserlerde beden ölçüleri yaygın güzellik algısına uygun aktörler yer alır. Erkeklerin ve kadınların beden hatları izleyicinin dikkatini çekecek şekilde seçilir. Pornografideki erkekler, ortalamanın üstü büyüklükte penise sahiptir. Kadınların büyük memeleri vardır, kalçaları geniştir ve pürüzsüz bir tene sahiptir.

Erkekler, özellikle kendi penis boylarını pornografideki aktörün penis boyu ile kıyaslar. Profesyonel pornografilerdeki erekte penis boyu 17 santimetre ve üzerindedir. Oysa yapılan araştırmalar, erekte olmuş penisin ortalama boyutunun 13 santimetre civarında olduğunu göstermektedir.2 Kendi penis boyunu aktörünkiyle kıyaslayan kişi penis boyunun küçük olduğunu ve bu nedenle yetersiz olduğunu düşünür.3 Yetersizlik düşüncesinden dolayı cinsel ilişkiye girmekten kaçar. 

Pornografide kadınlar cinsellikten fazlasıyla zevk alıyor görünür. Oysaki bu da senaryonun bir parçasıdır ve roldür. Gerçek hayatta erkek, kadın partnerinden benzer tepkileri almayınca bir sorun olduğunu düşünür ve yetersizlik düşüncesi pekişir.

Kendi yetersizliği ile ilgili düşüncelerine ek olarak erkekler, kadın partnerlerinde pornografide gördükleri vücut özelliklerini arar. Büyük memeleri, geniş kalçası, belirgin beden hatları olmayan kadınlarla cinsel ilişkiye girmek istemez. Oysaki pornografilerdeki kadın bedeni, gerçek hayatta yaygın değildir. Aktrisler, belli fiziksel özelliklere sahip olmasına göre özenle seçilirler.

Kadınlar, kendi fiziksel görüntüsünü izlediği içerikteki kadının meme büyüklüğü, kalçasının şekli ve kıvrımları ile kıyaslar.4 Bu kıyaslamanın sonunda kendi bedeninin zevk almak ve partnere zevk vermek için yetersiz olduğunu düşünür. Bu nedenle, karanlıkta cinsel aktivitede bulunmayı tercih eder veya cinsel ilişkiye girmez. 

Pornografideki kadınların abartılı keyif alma ve orgazm sahneleri, kişinin kendi deneyiminde bir sorun aramasına neden olur. Oysa ki keyif alındığı görülen deneyimlerin, gerçek hayatta denendiğinde keyif vermeme olasılığı yüksektir. Çünkü pornografik içeriklerde kadınlar fiziksel olarak rahat olmayan ve hatta sağlıksız birçok pozisyonda hareket ederler. Bu hareketleri deneyip rahatsız olmak ve zevk almamak olağandır.

Pornografik içerikler, daha çok heteroseksüel erkek tüketicinin zevkine hizmet eder. Günümüzde, pornografinin türleri ve hitap ettiği kesim genişlemiş olsa da özellikle heteroseksüel kadına hitap eden filmler bulmak zordur. Bu nedenle kadınlar, kendi bedenlerinde deneyerek haz almayı keşfedecekleri içerik bulmakta erkeklere göre daha çok zorlanır. 

Her türlü ilişki için pornolar, penetrasyon (cinsel birleşme) odaklı keyif imajı çizer. Özellikle, kadın cinselliğinin çok baskılandığı toplumlarda, pornografik içeriklerin erkek ve cinsel birleşme odaklı mesajları kadınların bedenlerini ve cinselliklerini keşfetmelerine yeterince destek olmaz. Çünkü bu filmler vajinal orgazma odaklanır. Oysa kadınların klitoral uyarılmayla orgazm deneyimleri vajinal orgazma kıyasla çok daha yaygındır.5 Bu nedenle, vajinal orgazm olmak gerçek hayatta zordur ve sadece penetrasyonla orgazma ulaşmamak doğaldır.

Erken boşalma sorunu

Pornografinin erkeklerin cinsel hayatına bir etkisi de porno izlerken sık sık mastürbasyon yapmanın erken boşalma sorununa yol açmasıdır. Birçok kişi pornoyu mastürbasyon yaparken bir haz aracı olarak kullanır. Genellikle bu mastürbasyon, kısa sürede hazza ulaşma amacıyla gerçekleşir. Bu nedenle mastürbasyon deneyimlerinin her biri sabit ritimde ve birbirine benzer olur. Kısa sürede, aynı uyarılmayla rahatlamaya alışan erkek bedeni, partnerle cinsel deneyim esnasında kendini kontrol etmekte zorlanır.6,7 Bu nedenle erken boşalma sorunu ortaya çıkar. Bu durum kişinin kendisi ve ilişkileri için sorun haline gelir.

Cinsel yolla bulaşan hastalıklar

Pornografik içeriklerde, cinsellikte görünür korunma yöntemleri kullanılmaz. Bu nedenle kişi kendi cinselliğinde prezervatif kullanımı gibi korunma yöntemlerini keyfi azaltan etmenler olarak görür, korunmasız seks deneyimini merak eder. Ancak korunmasız ilişki, kişiyi cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı savunmasız hale getirir, istenmeyen sağlık sorunları ile baş etmek zorunda bırakır.8 

İstenmeyen gebelik ve toplum baskısı

Özellikle korunma yöntemi olmadan cinsel ilişki deneyimleyen kadınlar, istemedikleri halde hamile kalabilir. Bu durum psikolojik ve fiziksel sağlığı olumsuz etkiler. Aile yapılanmasını yücelten toplumlarda, özellikle evlilik dışı hamilelikler kadının çevresinden destek almasını zorlaştırır. Kadın, yalnızlaşır ve kendisine zarar verici davranışlarda bulunabilir. İstenmeyen hamilelikler, ilişkideki iki tarafı da hazır olmadıkları çocuk sorumluluğunu almaya, çocuğu doğurmama kararı aldılarsa da kürtaja mecbur bırakır. Bu deneyimler, yorucu ve yıpratıcı olur.

Sıkıntılarla baş etme aracı olarak pornografi kullanımı

Kişi, gündelik sıkıntılarından ve kaygılarından kaçmak, dertlerini düşünmemek için porno izliyor olabilir. Kişinin baş etmekte zorlandığı her sorundan kaçmak için pornografiye başvurması, zaman içinde pornografi bağımlılığına neden olabilir. Sonuç olarak bu kişi, sıkıntılarını çözememeye ve onların yüküyle boğuşmaya devam ederken pornografik içerik tüketimi kaynaklı yukarıda bahsi geçen sorunlarla karşılaşma olasılığını da artırır.

Pornografik içeriklerin istenmeyen etkilerinden korunmak

Pornografi, farklı cinsel davranışları keşfetmek için faydalı olur. Ancak cinsellik ile ilgili bilgilere ulaşmak için ilk ve sağlıklı kaynak değildir. Özellikle yetişkinlik öncesi yaşlarda; pornografik içeriklerin bilinçsiz tüketilmesi, izlenenlerin doğru kabul edilmesi ilerleyen dönemlerde bahsi geçen sorunlar ile karşılaşmaya neden olur. Pornografik içeriklerin zararından korunmak için yapılabilecekler;

  • Kendi bedenini keşfedebilmek için özel alan ve zamanlar yaratmak,
  • Mümkünse aile ve arkadaşlar ile konunun merak edilen kısımlarını konuşmak,
  • Pornografinin bir kurgudan ibaret olduğu gerçeğini akılda tutmak,
  • İlişkisel sorunlar yaşamamak için partnerle anlaşarak pornografik içerik tüketmek,
  • Korunma yöntemlerini mutlaka kullanmak,
  • Cinsel yolla bulaşan hastalıklardan korunmak ve onların tedavisi için; genel cinsel sağlık kontrolleri için androloji ve kadın doğum birimlerine düzenli başvurmak,
  • Sağlıklı bir cinsel hayat için gerektiğinde ruh sağlığı çalışanlarından destek almak,

olarak sıralanabilir.

Pornografinin, eğlenceli ve faydalı bir deneyim olabilmesi için öncelikle cinselliği konuşmaktan çekinmemek ve içeriklerin bir senaryo olduğunu unutmamak gerekir. Sağlıkla ve zevkle kalın!
 

Devamını Oku
image
31/10/2022

Romantik İlişkilerde Trip Atmak

Partneriniz sevmediğiniz bir şaka yaptığında, sizi rahatsız olduğunuz bir duruma soktuğunda veya bir tartışma anında ne yapıyorsunuz? Kimi insan böyle durumlarda partnerinin olduğu ortamdan uzak durur, sorularına cevap vermez, partneriyle muhatap olmamak için film izler yani partnerine trip atar. Böylece iletişimi keserek partnerin özür dilemesini ve rahatsızlığının partner tarafından anlaşılmasını bekler.

Trip atmak;

· İletişimi kesmek

· Alınganlığı belli eden ses tonu ile konuşmak

· İletişimi birkaç kelime ile sınırlamak

· Karşıdakine sırtını dönüp göz temasından kaçınmak

· Karşıdakinin iletişim girişimlerine kayıtsız kalmak

eylemleri ile partnerin kendine ilgi göstermesi için çabalamayı ifade eder.1 Ancak kimse bir başkasının zihnini okuyamaz. Konuşmak yerine iletişim kesildiğinde, tartışmalar istenmeyen şekilde uzayabilir ve iki taraf için de olduğundan daha sıkıntılı bir sonuca ulaşabilir. O zaman neden konuşmak yerine trip atmak tercih edilir? Araştırmalar tribin ilişkilerde iki ana amaca hizmet ettiğini gösteriyor:

1. İlişki sürdürme taktiği olarak trip atmak

Trip atan kişi ilgiyi üzerine nasıl toplar? Trip atmanın amacı karşıdakinin ilgisini istenilen şekilde yönetmektir. Kişi, iyi bir ilişki kurma aşamasındayken partner adayı ile samimi sohbet eder, kendisine dair bilgiler paylaşır. Flört dönemi denilen bu zamanda, taraflar birbirlerini güzel sözler ve sürprizler ile mutlu eder. Birbirlerinin güzel davranışlarını, birbirlerine ilgi göstererek ödüllendirir. Karşılıklı olarak duygusal ihtiyacın karşılandığı iletişim zamanla bir romantik ilişki halini alır.

Flört döneminde trip atmanın romantik ilişkiyi sürdürmeye etkisi şu şekilde açıklanabilir: Trip atan taraf, partnerinden ilgiyi çeker. Yani partnerin sevgi dolu davranışlarına verdiği ödülü kısa süreliğine keser. Böyle olunca ilgi ve sevgi bekleyen kişi, trip atan kişiye daha çok ilgi gösterir ve ödül niteliğindeki ilgiyi alabilmek için onun gönlünü almaya çalışır. Neticede, bir tarafın trip atma davranışı, partneri tarafından yoğun ilgi ile ödüllendirilir. Benzer bir şekilde trip atılan tarafın kendini affettirme amacıyla sergilediği davranışlar da tribin son bulması ve ilgi görme ile ödüllendirilir. Yani trip, ilgi alışverişini etkileyen bir faktör haline gelir. Böylece trip atmak, tarafların birbirine ilgi göstermeye devam etmesini sağlayarak ilişki sürdürme konusunda kişiye yardımcı olan bir taktik halini alır.2

2. İlişkide kontrolü sağlama taktiği olarak trip atmak

Trip atma davranışı ilgi ile ödüllendirilen kişi, tartışmaların ve anlaşmazlıkların üstesinden gelemedikçe aynı taktiği kullanarak ilgiyi üzerine toplamak ve partnerini dize getirmek ister. Böylece, tartışmaların en zorlu kısmı olan çözüm aşamasından ve tartışmada suçlanma olasılığından kurtulur. Kendini, masum ve zarar gören konuma koyup partnerden özür dilemesini ve kendisi ile ilgilenmesini bekler. Partner, tripten memnun olmaz. Tribin kendi üzerinde yarattığı sıkıntıdan kurtulmak için özür diler. Sonuçta, karşılıklı ilgi gördükleri için iki taraf da memnun olur. Ancak, trip atan kişi iletişimde gücü elinde tutar. Trip atarak, yani partnerinin ilgi gösterme ve görme isteğini yöneterek ilişkiyi yöneten bir konuma gelir. Partnerlerden birinin diğeri üzerinde trip atarak bir kontrole sahip olması, ilişkide psikolojik şiddetin bir göstergesi olabilir.2,3,4 

Tabii ki insanlar her zaman kötü niyetlerle birbirine trip atmaz. Kalp kırıldığı zaman hissedilen duyguları yönetmek, istenmeyen tartışmaları kesmek için trip atmanın bir kaçış olarak seçilmesi doğaldır. Ancak trip atmak güncel soruna çözüm getirmekte eksik kaldığı gibi ilişkiye farklı zararlar da verebilir.

Trip içerikli iletişimin devam etmesinde iki tarafın da belli düzeyde sonuçtan memnun olması etkilidir. Fakat trip atmak uzun vadede çiftleri iletişim kuramaz hale getirebilir. Partnerden soğuyan taraf neden ilişkide kaldığını anlamakta zorlanabilir. Trip davranışının ödüllendirilmesi ve ilgi görme olasılığı trip atan ve atılan tarafları ilişkide tutar ve trip davranışını devam ettirir. Böyle bir ilişki kişiyi yıpratır.

İlişkilerde kendini ifade edebilmek, beklentilerini net bir şekilde paylaşabilmek önemlidir. Paylaşım ortamı ancak iki tarafın da çabasıyla oluşur. İlişkilerin sağlıklı devam edebilmesi için trip atmak yerine etkili iletişim becerileri kullanmak gerekir. Sağlıklı bir iletişimde karşıdakinin istek ve ihtiyaçlarını anlamak için sorular sorulur; düşünce ve duygular net bir şekilde ifade edilir. Karşı tarafı suçlamak yerine, sıkıntı veren davranışlara odaklanılır ve çözüm önerileri konuşulur. Ses tonu, yüz ifadeleri ve beden hareketleri de iletişimin bir parçası olarak değerlendirilir.5 Etkili iletişim becerilerini kazanmak zaman ve pratik ister. Ancak doğru yardım ile iletişim becerilerini geliştirmek mümkündür.

Devamını Oku